"Mưa chiều thứ bảy tôi về muộn
Cấy khế đồi cao trổ hết bông" (Thơ PCT)
Một ngày, trên bến sông xã Vũng, người ta vớt được xác một cô gái đã trương sình, khắp mình lỗ chỗ vết cá rỉa, chỉ còn trơ lại duy nhất khuân mặt là nguyên vẹn, môi trên có điểm một nốt ruồi to bằng hạt đậu. Cô gái chừng 18 tuổi, không phải dân xã Vũng.
Cái xác vô chủ được đem chôn ở nghĩa địa, rối gửi bố cáo đi các xã trong huyện tìm tung tích.
Thời gian trôi qua, cái xác vẫn là xác vô chủ. Trong huyện lỵ nhỏ bé neo người này, đó là một việc lạ lùng. Cho nên câu chuyện về cô gái chết trôi dần trở thành câu chuyện khào của dân chúng cả xã Vũng. Kẻ nói này, người nói khác tạo nên một giai thoại thêu dệt về một vụ giết người đoạt của hay một vụ tự tử vì tình. Đa đoan thêu dệt là thói xấu nhưng lưu cửu của kẻ quê mua ít học, cộng với mưu mô của bọn thầy cúng, thầy đồng đã làm cho câu chuyện càng lúc càng nặng mùi thần thánh. Qua hai năm nữa, cái xác vô chủ được truyền đời thành câu chuyện hoang đường về một nàng trinh nữ từ thế giới khác đến để phù trợ dân làng. Rồi tin đồn về những hình ma bóng quế lởn vởn trên con lộ đỏ về làng, lúc đêm xuống, khiến cho những kẻ yếu bóng vía hè nhau góp tiền góp công xây một cái am nhỏ ngay chỗ Ngã ba Làng làm nơi cúng kiếng thờ phụng nàng trinh nữ chết thảm.
Kể từ đó, mỗi lần xã Vũng gặp chuyện mất mùa hay tai ương dịch bệnh, cả xã lại cử người đại diện (thường là lũ thầy cúng, thầy bà) đến cầu xin cô gái độ trì tai qua nạn khỏi. Một số kẻ mê tín dị đoan còn bầy trò cầu cơ xin số, múc nước thánh tại cái giếng cạnh am về uống. Cái giếng nằm trong thửa vườn nhà mụ Tửu, bỗng biến thành kho báu. Mụ rào lại bằng dây thép gai, bán mỗi chai nước chục bạc. Một loại chất lỏng đục ngầu, tanh rình. Độ hai năm sau, nhà mụ Tửu từ máy tấm tôn lụp xụp đã cơi lên thành nhà gỗ mái ngói bề thế với đầy đủ tiện nghi sinh hoạt.
Tưởng chuyện cái xác đã được an bài thành một vị thần làm chuyện cứu nhân độ thế, diệt ác phá khổ, ân nhân của cái xã nghèo đói này, thì đột ngột một ngày có người đến nhận cái xác đó chính là thân nhân của mình. Đó là một ông lão tuổi cỡ lục tuần, họ Bùi, tộc trưởng tộc Bùi Đinh ở xã Liêm, mé đều nguồn.
Tin đến như tin sét đánh vào lòng tin của dân xã Vũng. Một số người tìm cách ngăn cản không cho quật mộ, hốt cốt. Nhưng sau khi thủ tục đã được lo liệu xong, năm phu đào huyệt sức vóc hì hục đào bới, khai quật cái xác đã thối rữa trong đất bùn, chỉ còn là đống xương trắng hếu bốc mùi. Trước sự chứng kiến của bà con trong xã, ông Bùi Đình Cửu lấy dao lam trích một giọt máu từ đầu ngón tay mình nhỏ lên một mảnh xương sườn của cô gái rồi căng mắt chờ đợi.
Không ai hiểu việc ông làm. Người ta chỉ thấy giọt máu đọng lại nhấy nháy rồi loang ra thành môt vết bầm đỏ. Ông Cửu lấy mảnh vải trắng chùi thật mạnh lên chỗ máu loang. Vết máu bay đi, mảnh xương trắng tinh lại như cũ. Ông lắc đầu thất vọng, vái lạy cái xác ba lạy , tạ lỗi dân làng , cho chôn cái xác trở lại chỗ cũ và thanh toán chi phí hậu hĩnh cho đám phu đào huyệt. Người ta nói ông Cửu đã thử dùng phương pháp "giao hòa" để xác định huyết thống, nhưng xác không phải là con ông nên máu không rút vào trong xương. Rồi ông Cửu ra về sau khi đã hiến cho làng một món tiền lớn để tu sửa lại cái am. Lý do là ông vẫn còn chút ít tin tưởng cái xác đó chính là con gái của mình, nhưng vì uất ức đã không chịu di huyệt.
Chỉ có một người theo dõi đầu đuôi công việc với nét mặt xanh tái kỳ lạ đầy vẻ lo lắng. Đó là người gác nghĩa trang, một thanh niên 24 tuổi, khoẻ mạnh và có nụ cười nhút nhát. Anh ta chính là người đã tẩm liệm, chôn cất cái xác. Trong túi tư trang của anh còn lưu giữ cái vòng bạc, di vật của người đã khuất.
Lúc mọi người đã tản về nhà, vui mừng vì vị thần của mình vẫn còn nguyên vẹn, họ nói cười ầm ĩ dọc đường thì người thanh niên vẫn lặng lẽ đứng bên phần mộ vừa đắp lại, bây giờ đã cao ngang bụng, miệng thì lẩm nhẩm như van vái, tay nắm chặt món tiền mới cáu ông Cửu vừa dúi cho anh nhờ cơi dọn ngôi mộ.
O O O O O
Chuyện xảy ra vào một ngày trời mưa tầm tã, sấn sét vang trời, tre trúc vặn vẹo đan vào nhau muốn bứng cả gốc. Mưa mịt mù gầm rú như vậy mà vẫn có một chiếc xe jeep Mỹ chạy đến nghĩa trang, dừng trước cổng. Trên xe bước xuống hai người lính và một cô gái bị trói chặt khuỷu tay. Một người có râu quai nón, trùm poncho, người kia ốm cao mặc áo mưa, để đầu trần. Lộ đỏ không có một bóng người. Chẳng ai nghe thấy tiếng xe thắng kít đinh óc.
Ba người đi trong màn mưa đến ngôi mộ gần bờ sông, chỗ chôn tộc họ nhà Nguyễn Xuân, rồi dừng lại nhìn quanh quất. Tât cả đều im ắng. Họ không hề biết là có một thanh niên đứng trong ngôi nhà vĩnh biệt dòm qua cửa sổ. Anh ta mặc bộ đồ đen nên hoàn toàn lẫn vào bóng đêm, trừ đôi mắt tinh tường không ngừng quan sát hành động của ba người. Tên lính râu rìa bẻ quặt cánh tay người con gái đè xuống phần mộ , có tiếng rốc rít kêu cứu từ cái họng bị chẹt cứng khiến trái tim người thanh niên co thắt lại nhưng anh ta vẫn đứng yên không nhúc nhích. Ma qủi nào đã kềm chân anh ta lại? Những bóng người ngã vật lên nhau, tiếng rốc rít càng luc càng khốc liệt hơn. Rồi một trận đuổi bắt quanh khu mộ; cuối cùng là một tiếng nổ đanh gọn lẫn vào tiếng ầm ầm của sấm sét rồi im lặng đến rợn người.
Hai người lính trở ra xe, tay không, người con gái biến mất. Chờ cho chiếc xe jeep vụt đi về phía Ngã ba Làng , người thanh niên chạy từ ngôi nhà vĩnh biệt ra khu mộ. Không có gì ở đó cả, chỉ còn một ít bùn đất lầy nhầy trên mép chiếc kim tĩnh đầy nước và một vũng máu tanh tửi đọng lại dưới đám cỏ cũng đã tan gần hết theo cơn mưa. Người thanh niên thở hào hển đi lần theo lối mòn ra bến sông và anh ta suýt ngã chết giấc khi thấy cái xác đàn bà nằm sõng xoài, nửa người úp xuống mép nước, tay còn lại cột lỏng sợi dây lòi tói sơ dừa. Anh đứng chết trân, suy nghĩ một lát, lòng đầy nỗi khiếp hãi. Rồi anh lấy cái xào đẩy xác ra xa bờ. Cái xác trôi đi theo dòng nước xiết đến giữa dòng rồi mất hút. Anh vuốt mặt, bỏ vào nhà, mấy đêm liên không làm sao ngủ được, cứ nhắm mắt lại là thấy đôi mắt cô gái mở trừng trừng.
O O O O O
Người thanh niên gác nghĩa trang là trạm trưởng giao liên xã Vũng thời chiến tranh được giao nhiệm vụ theo dõi hoạt động của đại đội lính địch đóng ở Ngà ba Làng và những trận càn gần hai bờ sông Thu. Vài ngày sau khi xảy ra vụ giết người man rợ, tin báo về từ đường dây cho biết một nữ giao liên 17 tuổi trong đường dây bỗng nhiên mất tích. Có thể là bị thủ tiêu hay bị bắt mang đi. Ám hiệu nhận diện: cái vòng đeo tay bằng bạc và nốt ruồi bên mép trái.
Người thanh niên tạm rút vào yên lặng và chờ đợi một hiểm nguy ập đến cho mình. Nhưng không có gì xảy ra cả. Sự biến mất của người nữ giao liên không gây ra một nguy hiểm nào cho đồng đội. Đó là một việc lạ lùng không thể giải thích nổi. Vì thế, trong đầu anh bỗng lóe lên một dấu hỏi. Người con gái bị giết đêm đó có phải chính là đồng đội chưa biết mặt của anh hay không? Cô ta cũng có một cái vòng bạc. Nhưng còn nốt ruôi thì hôm tẩm liệm anh không để ý, chỉ nhớ mang máng trong đầu.
Suốt một thời gian dài chàng trai sống trong day dứt hoang mang. Mỗi lần lấy chiếc vòng bạc ra xăm xoi là lòng anh lại trổi dậy một nỗi lo lắng không đâu. Nhưng anh vẫn giữ im lặng không hề hé răng cho ai biết về bí mật của mình. Để cho đồng đội bị bắn chết trước mặt hay để cho một người con gái trong tay không một tấc sắt bị truy bức đến mất mạng thì cũng đều hèn nhát như nhau. Anh đã bảo vệ cho đường dây khỏi bị lộ nhưng còn lương tâm mình? Anh đã chơi một canh bạc mà đến bây giờ vẫn chưa biết lá bài tẩy cuối cùng.
O O O O O
Người thanh niên gác nghĩa trang năm xưa bây giờ là chủ tịch xã Vũng. 10 năm qua rồi, mọi sự đều thay đổi. Anh ta đã béo phệ ra nhiều, hai má nung núc mở, đi đứng khệnh khạng khó khăn. Gần như tất cả những gian khổ của mười mấy năm chiến tranh không còn để lại gì trong cái thân thể tròn trĩnh. Ngay cả cái giọng nói lí nhí đàn bà cũng đã trở nên vang vang đầy quyền lực. Chỉ có một điều ám ảnh mà anh vẫn giấu kín trong lòng, càng lúc càng mãnh liệt hơn, là cái chết của người con gái vô thừa nhận. Ám ảnh đến nỗi anh không dám dời cả cái am đi nơi khác để lấy chỗ xây dựng nhà văn hoá thiếu nhi. Anh khăng khăng viện lý lẽ là “không nên đụng chạm vào lòng tin đã trở thành tôn giáo của công chúng”. Thực tâm, trong lòng anh bao giờ cũng mang nặng một nỗi sợ hãi vô hình, hơn là lý lẽ anh đã bịa đặt ra để đánh lừa kẻ khác.
Một ngày nọ, ông chủ tịch huyện Tân Lương đang ngồi gật gù nơi bàn làm việc (đó chính là người thanh niên gác nghĩa trang, nay đã gìa, tóc đã hoa râm) thì có một người đàn bà ăn mặc lịch sự, son phấn loè loẹt, đeo kính râm bước vào phòng. Bà mạnh dạn ngồi xuống trước mặt ông chủ tịch, đưa cho ông một tờ giấy đánh máy ghi nhăng nhít, rồi cứ thế nhìn thẳng vào mặt ông như thôi miên. Cái nhìn của người đàn bà xa lạ gây cho ông một ấn tượng đặc biệt, khiến ông cứ muốn lảng tránh đi nơi khác. Đó là một phụ nữ khoảng 45 tuổi, có một nốt ruồi to bằng hạt đậu nơi khoé miệng, tay cứ lắc lắc cái vòng bạc đã cũ, nửa như bỡn cợt nửa như thách đố. Chợt một hồi tưởng lạnh gáy loé lên trong đầu ông, làm cả người ông run bắn lên, tim đập loạn nhịp. Ông tưởng mình đang đối diện với một xác chết hiện hình, cũng khuân mặt tròn trịa và đôi mắt trắng dã của người con gái năm nào. Bối rối, sợ hãi, ông ký nhanh vào tờ giấy rồi bỏ ra sau, giao lại công việc cho viên thư ký ngồi đối diện.
Kể từ hôm đó, ông chủ tịch huyện rơi vào tình trạng hoảng loạn, luôn sống trong ảo giác và gần như phát cuồng. Người đàn bà kỳ lạ ấy không đến nữa. Khuân mặt của bà và người chết cứ hoà nhập vào nhau, hư hư, thực thực.
Mấy ngày sau, thu hết can đảm ông chủ tịch qua nhà người em bà con trưởng công an huyện dò hỏi lai lịch của người đàn bà bí ẩn. Người em cười phá ra, kể cho ông nghe một câu chuyện mà người ta đang đồn ầm trong huyện. Người đàn bà sang trọng đó chính là bà Bùi Đình Ngọc Anh, con ông Bùi đình Cửu, người nữ giao liên bị mất tích năm xưa. Chỉ có khác một điều là bà ta không chết, không bị bắt mà trốn vào Sài Gòn sống với một tên gỉa, rồi bỏ sang Mỹ nay là Việt Kiều về thăm nhà. Chính ông Bùi Đình Cửu mãi về sau mới biết là con gái mình còn sống.
Không còn gì để sợ, an toàn và mãn nguyện, ông chủ tịch huyện cho phá cái am trước sự ngỡ ngàng của mọi người. “Hoàn toàn trong sạch” – ông tự nhủ khi biết chắc mình không hề phản lại đồng đội, không hề hèn nhát như lâu nay vẫn tưởng. Có điều ông không biết là người nữ giao liên năm xưa còn biết về ông nhiều hơn là ông biết về bà. Vì chính bà cũng chứng kiến màn giết lầm người vào đêm hôm đó, mà ám hiệu tố cáo chính là cái vòng bạc đeo tay.