Trải nghiệm những chuyến đi Thái Lan, Malaysia, Singapore, người viết thấy có những đặc sản Việt mà nước ngoài không có. Đó là: khẩu trang che mặt (vì đường nội thị các nước trên hầu như không có bụi), tuyến dành riêng cho xe hai bánh, tiếng còi xe, nạn ăn xin (khu phố tầu ở Malaysia và Thái có ăn xin nhưng rất ít), bán vé số, gánh hàng rong, cảnh sát giao thông đứng ở ngã tư, vượt đèn đỏ (tự giác tôn trọng giao thông hoặc có camera theo dõi), nạn chèo kéo (mức độ tôn trọng sự riêng tư cao hơn, không muốn làm phiền người khác), đốt phong long (không làm nhục người khác), kem và bàn chải đánh răng trong phòng khách sạn, lá cây trong công viên (tại Việt Nam lá cây là phân, còn tại các nước trên lá cây là rác nên được quyét dọn như rác). Ngoài ra, nếu trong chuyến đi bạn thấy những cuộc tình chóng vánh giữa những người đi chung thì bạn cũng đừng lấy làm lạ. Thân mật như vợ chồng tại phi cảng đi, rồi lạnh lùng như người dưng tại phi cảng về, thì bạn cứ tin chắc là mình vừa chứng kiến một dịch vụ "tháp tùng" (escort). Trong chuyến đi của tôi có ba cặp như thế...
Ấn tượng Changi
Nói đến đảo quốc Singapore là phải nhắc đến sân bay quốc tế Changi. Ấn tượng đầu tiên khi xuống sân bay là dãy băng chuyền tiếp nối dài cả trăm mét đưa khách đến nơi nhập cảnh và lấy hành lý. Nó tạo cho du khách sự thư thái và thoải mái. Khách nào nóng vội sẽ đi ngoài băng chuyền cho nhanh. Ấn tượng thứ hai là thảm trải rộng khắp dưới chân và rất sạch. Singapore không chỉ giữ chân hành khách bằng các cửa hàng miễn thuế mà còn bằng những dịch vụ chất lượng mang tính chuyên nghiệp cao. Các trung tâm thương mại và triển lãm được dùng như mồi câu du khách. Từ khu trưng bầy công nghệ cao Suntec, toà cao ốc thâm niên Raffles đến những trung tâm mua sắm Lucky Plaza, Orchard Plaza, Tang Plaza… sát cánh nhau trên đại lộ Orchard, đâu đâu cũng tràn ngập hàng hóa. Sân bay Changi cũng không khác mấy. Đây không chỉ là sân bay mà còn là khu thương mại, dịch vụ cao cấp. Tại nhà ga 1, nhà ga 2 và nhà ga mới số 3 được xây dựng để phục vụ du khách đến chơi bài tại thế giới nghỉ dưỡng (Resorts World) mới khánh thành ở Sentosa, số cửa hàng miễn thuế lên đến hơn 100, tạo điều kiện tối đa cho du khách giầu có tiêu tiền. Doanh thu của các cửa hàng ở sân bay Changi vượt xa các khu mua sắm khác, kể cả tại Orchard. Rượu, nước hoa, đồng hồ và thuốc lá được bán nhiều nhất. Vì vậy chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi có nhiều người mẫu hay đại gia Việt Nam đến Sigapore chỉ để mua sắm tại sân bay là chính rồi trở về nhà bằng vé 2 chiều. Cầm cuốn sách hướng dẫn cung cấp đầy đủ mọi thông tin tư vấn cho du khách, bạn có thể làm một vòng tham quan khắp ba nhà ga. Những hành khách vì lý do này hay lý do khác phải lưu lại Changi trên 5 tiếng đều có thể đăng ký tham gia dịch vụ du lịch Singapore miễn phí. Các tour này phục vụ từ 10 giờ sáng đến 7 giờ tối. Nếu chẳng may chuyến bay bị hoãn nhiều giờ mà không biết làm gì với mớ hành lý mang theo, bạn sẽ được một nhân viên phục vụ sân ga đến tận nơi hướng dẫn cách gửi hành lý trước để có thể thảnh thơi dạo chơi và nghỉ ngơi ngay trong sân bay. Sự nhiệt tình và cung cách phục vụ chuyên nghiệp này đã góp phần tiếp thị cho sân bay và cả ngành du lịch Singapore.
Khu vực giải trí có cả một gian phòng chiếu phim với lịch chiếu cụ thể từng giờ, từng ngày phục vụ những người yêu điện ảnh. Bạn có thể giết thời gian tại đây. Cạnh phòng chiếu phim là phòng nghe nhạc. Du khách trẻ không thích phim, nghe nhạc thì đã có game. Các máy chơi game hầu như lúc nào cũng kín chỗ. Trung tâm truy cập Internet không dây có sẵn ở cả ba nhà ga. Trên đường đến nhà ga số 1, có các khu vui chơi dành cho trẻ em và một khu dành riêng cho những tín đồ bóng đá với vài màn hình LCD lớn, rực rỡ sắc mầu. Khi mệt mỏi, bạn hãy nằm nghỉ một lát bên cạnh một hồ cá nhỏ có tiếng nước chảy róc rách. Ai muốn trút bỏ sự căng thẳng thì thưởng thức dịch vụ mát-xa cao cấp và chuyên nghiệp có trả tiền, còn không thì cứ việc ngả lưng nghỉ ngơi trên những băng ghế dài (lounge) được đặt ở khu vực riêng. Sợ ồn? Đã có bảng đề nghị giữ trật tự để khách thư giãn hoàn toàn trong tiếng nhạc êm dịu. Với 85 hãng hàng không quốc tế đưa khách đến và đi từ khoảng 200 thành phố ở 60 quốc gia và lãnh thổ, sân bay Changi đón hơn 5.000 chuyến bay mỗi tuần và hơn 37 triệu lượt khách/năm. Mục tiêu của Changi là đạt 50 triệu hành khách trước năm 2010 nhờ vào Casino mới mở ở Sentosa mà 55% cổ phần là của tập đoàn Genting tại Malaysia do cố doanh nhân Lim Goh Tong, người giầu thứ 3 Malaysia làm chủ. Hiện chính phủ Singapore đang có kế hoạch xây dựng thêm nhà ga thứ tư cho sân bay. Ngoài ra còn khu giải trí Unniversals Studios của Mỹ và trung tâm nhạc nước (Songs of the Sea) hấp dẫn nhất thế giới tại Sentosa (mỗi show diễn có 7.000 người xem, ngày 2 show. Trời mưa, tự huỷ diễn mà không trả lại tiền vé). Đa dạng hoá nguồn thu và thích nghi với thực tế là điểm mạnh trong tư duy của đảo quốc này. Ví dụ sòng bài đã được mở thay vì bị cấm như trước. Phải có thêm gì đó nhằm đem lại thu nhập cho đất nước thay vì chỉ trông chờ vào cảng biển (lớn nhất nhì châu Á) và thương mại, dịch vụ, tổ chức sự kiện. Vì vậy, cứ vài năm đến Singapore bạn lại thấy một vài thay đổi thực chất.
Năm 2005, độc giả của tạp chí Time (Mỹ) đã bình chọn Changi là sân bay được yêu thích nhất khu vực châu Á. Đến năm 2006, cuộc thăm dò do Skytrax thực hiện cho thấy Changi vượt qua sân bay quốc tế Hồng Kông để đạt danh hiệu sân bay tốt nhất thế giới. Năm 2009, cuộc thăm dò ý kiến của công ty Priority Pass chuyên cung cấp dịch vụ phòng đợi chất lượng cao tại các sân bay quốc tế lớn, đã xếp Changi vào đầu danh sách các sân bay có chất lượng phục vụ tốt nhất. Năm 2010, Changi tiếp tục có tên trên danh sách những sân bay tốt nhất thế giới trong bảng xếp hạng của Lonely Planet.
Ấn tượng Đảo quốc Sư tử
Người dân Singapore tự hào đất nước mình nhỏ nhất khối ASEAN nhưng vẫn đón gần 10 triệu lượt khách đến tham quan mỗi năm. Các khách sạn rất ít khi trống phòng. Bạn chỉ cần bỏ ra 45 phút là đi hết chiều dài “Đảo quốc Sư tử” (Singapura-Lioncity). Ấn tượng đầu tiên là đất nước này rất sạch, đan kín những toà nhà trên đồi và những ốc đảo cây xanh tại các ngã tư. Cầu vượt thì nhiều vô số và những mảng tường đều được tận dụng cho cây xanh. Việc đi cầu vượt đã trở thành thói quen, hơn nữa bạn không thể qua đường tại đất nước có quá nhiều xe hơi, đường rộng, xe tay lái nghịch bên phải, chạy bên trái. Bên này đường muốn qua công viên Đài phun nước Phong thuỷ người ta sẽ dùng hầm chui (xe thường chạy 3 vòng quanh đài này để cầu may). Lối đi được đưa lên cao hoặc đưa xuống đất để giảm tải cho mặt đất, đồng thời cũng tạo sự thuận tiện và an toàn tối đa cho con người. Đường hai chiều rất ít nên đi lại thuận tiện. Đất nước nhỏ nên các diện tích được tận dụng, phát triển theo chiều cao và cái gì cũng vừa đủ, không dư không thiếu, kể cả những ốc đảo tam giác tại các giao lộ, thảm cỏ trên vỉa hè. Cây xanh phủ ba tầng và hai chiều. Hệ thống thoát nước không chê được. Sạch sẽ và ngăn nắp đến “công thức” là cảm giác dễ thấy nhất khi đến Singapore. Thảm được dùng rất nhiều tại các khách sạn, văn phòng, siêu thị. Điểm cao nhất của đảo quốc Singapore là đỉnh Faber cũng chỉ cao hơn 130 mét. Tại đây, du khách được ngắm thành phố qua ống nhòm có phí (1 đô Sing). Faber thật khác xa cao nguyên Genting của Malaysia, bản doanh của tỉ phú Lim Goh Tong (khởi nghiệp bằng kinh doanh địa ốc và khai mỏ thiếc) với cả một tổ hợp giải trí, nghỉ dưỡng, cờ bạc lớn nhất châu Á có khí hậu giống như Đà Lạt của Việt Nam, có tuyến cáp treo dài ngang ngửa với Bà Nà (Đà Nẵng), có Ngôi nhà ma, có Ảo thuật Las Vegas và khách sạn The First Hotel World nhiều phòng nhất thế giới (hơn 6000 phòng). Lên Resorts World Genting, ngoài cáp treo còn có đường xe hơi hai chiều. Thu nhập chính của Resorts World là cờ bạc. 100 người đến chơi, 97 người bại trận trở về, và không ít người tự tử. Singapore có 70% cư dân là người gốc Hoa, 14% là người Malay và 7% là người Ấn Độ (Tỉ lệ này ở Malaysia là 54% Malay, 24% gốc Hoa và 14% Ấn Độ). Các khu dân cư được xây dựng theo từng cụm với các mức giá khác nhau, nhưng nói chung là khá cao. Hoạ hoằn bạn mới thấy vài ngôi nhà liên kế như ở Việt Nam. Người nghèo phải bỏ ra khoảng 200.000 USD mới có thể làm chủ một căn hộ. Đa số mua bằng trả góp trong 50 năm. Bạn chỉ được làm chủ trong 99 năm nếu là căn hộ bình thường, nhưng với những biệt thự hay condo cao cấp có cả đường bộ lẫn đường thuỷ cho du thuyền và mua đứt bán đoạn bạn sẽ được sở hữu cả đời. Diễn viên Thành Long có vài condo ở đây. Trong những chung cư thấp cấp, tầng dưới luôn được để trống để phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Nơi gặp gỡ của những ông bà cụ về hưu và trẻ con. Trong lĩnh vực vệ sinh, nếu ai để cho muỗi làn tràn gây bệnh cho người khác có thể bị phạt đến cả trăm ngàn USD. Trên taxi nếu khách không thắt dây an toàn, hành khách phải trả tiền phạt chứ không phải lái xe. Những thời gian chết của taxi do kẹt xe cũng do hành khách trả. Vất rác bừa bãi tại Singapore sẽ bị phạt nặng, nhưng thỉnh thoảng du khách vẫn thấy những đống rác nhò vất ngoài thùng ở những khu vực đông người, ví dụ như điểm tham quan tượng đài sư tử phun nước, biểu tượng của Singapore. Như các nước khác, Singapore cũng có khu đèn đỏ dành cho khách ham vui. Các cô gái ở đây đến từ nhiều nước, kề cả Việt Nam theo dạng du khách xuất nhập nhiều lần. Những lao động thân xác phải khám sức khoẻ 3 tháng 1 lần. Khách thường xuyên là những ông già về hưu với mức lương hưu nằm mơ cũng không thấy. Nếu khách đi hai người, một già một trẻ, các cô sẽ chọn ông già vì vừa đỡ sức lao động vừa bảo đảm có nhiều tiền. Nhưng khu đèn đỏ cũng là điểm trấn lột và xâm hại tình dục nếu bạn đi một mình. Dân đồng tính góp thêm vào sự lộn xộn trong trật tự. Giới già (cả ông ngoại lẫn bà ngoại) cũng là thành phần chính tại các sòng bài ở Sentosa và Genting. Họ chơi tỉnh như phê ma tuý. Phụ nữ Singapore có 4 tiêu chuẩn C chọn chồng: Cash, Car, Credit Card, Club Member, nay thêm chuẩn mới là Condo. Nhiều người chờ tiêu chuẩn này đến…60 tuổi và ế vĩnh viễn. Khi cánh đàn ông “dĩ dộc trị độc” bằng cách lấy vợ nước ngoài (chủ yếu là ở châu Á), tiêu chuẩn bị hạ xuống. An ninh tại Singapore rất tốt, nhưng đến khu Tiểu Ấn, bạn hãy cẩn thận với chiếc bóp của mình. Đi ngang qua khu này ban đêm, bạn sẽ thấy hàng trăm công nhân gốc Nam Á ngồi theo từng nhóm vòng tròn trên những bãi cỏ dài cả cây số. Có cả trăm bàn tròn như thế. Họ ăn uống hay trò chuyện thầm thì với nhau dưới ánh đèn lù mù mà không lo bị muỗi đốt. Những công trình dọc đường hay công trường đều có hàng chữ xin lỗi vì sự bất tiện “Work in Progress. Inconvenience regretted”.
Singapore và Malaysia
Nhưng nói gì thì nói, Singapore không phải là nơi để những người trung lưu đến mua sắm. Nếu là du khách bình thường, bạn chỉ có thể đến đây để ngoạn cảnh, xem nhà cao tầng, đi thuyền trên sông, thưởng thức xe điện ngầm và chụp ảnh (muốn thưởng thức tầu điện trên cao, mời sang Malaysia. Mỗi nước chỉ có một thứ), rồi về. Chấm hết! Một chai bia Heineken giá 13 USD vượt quá tầm với của nhiều du khách Việt (Malaysia giá khoảng 30.000VNĐ). Nước uống là cả vấn đề vì 90% lượng nước sạch của Singapore được nhập từ Malaysia. Số còn lại là nước tái chế. Nhiều công ty du lịch không phát nước uống cho du khách, trong khi tại Malaysia bạn sẽ được 2 chai nước mỗi ngày. Singapore đang tích nước biển tại một con sông đào và dùng công nghệ lọc biến nó thành nước ngọt để giảm bớt lệ thuộc vào bên ngoài nhưng phải mất vài năm nữa ý tưởng này mới trở thành hiện thực. Sản xuất nông nghiệp thì gần bằng số không. Cũng như tại Thái Lan, trong các khách sạn ở Singapore không có kem đánh răng và bàn chải, nhưng có ấm nước để bạn tự đun. Nước vòi uống được vì đạt chuẩn vệ sinh. Tại Malaysia, khách sạn trang bị thêm cà phê và trà miễn phí để khách tự pha. Khách sạn từ 3 sao trở lên ở Malaysia còn có thêm một chai nước miễn phí cho du khách mỗi ngày. Khu phố tầu Singapore có những lữ quán dành cho tây ba lô giá rẻ. Ngay tại Kuala Lumpur, gần Quãng trường Độc lập có khách sạn giá chỉ 25 ringit một đêm (khoảng 130.000 tiền Việt) quảng cáo có đầy đủ tiện nghi nước nóng, máy điều hoà, internet, TV. Tại Singapore, những bảng cấm hút thuốc được thay bằng bảng “được hút thuốc”; tại Malaysia thì ngược lại. Tại Singapore, hoạ hoằn mới thấy xe hai bánh phân khối lớn chạy ngoài đường; còn tại Malaysia, xe gắn máy phân khối nhỏ khá nhiều, cũng chạy chung với làn đường xe hơi nhưng phải bật đèn sáng khi lưu thông cả ngày lẫn đêm. Malaysia có tuyến đường cao tốc 110km/giờ dài nhất Đông Nam Á, chạy từ Singapore qua Kualar Lumpur đến Thái Lan. Malaysia không bị mất an ninh vì khủng bố nhưng có cả một tập đoàn ăn trộm và bùa ngãi sẵn sàng chờ bạn sơ hở là tấn công, nhất là ở thành phố cổ Malacca, hơi giống Hội An của Việt Nam nhưng hổ lốn hơn vì không có những khu biệt thự ngăn nắp kiểu Pháp. Nghĩa trang người Hoa (Chinese Fukit) với 16.000 ngôi mộ gần trung tâm thành phố vẫn không bị giải toả (ngoại ô Kuala Lumpur cũng có nghĩa trang 6.000 mộ vây quanh là các ngôi nhà cao tầng). Thành phố Kualar Lumpur khá sạch nhưng tàn thuốc thì vất khá bừa bãi. Những bãi xe hơi second-hand (used cars) dài cả cây số nằm ngay ngoài đường mà chỉ cần 1 ringit là bạn có thể sở hữu nó, phần còn lại là trả góp. Xe hơi Proton do Malaysia sản xuất đời mới nhất giá khoảng 130.000 USD nhưng kiểu dáng vẫn không đẹp. Giá nhà rẻ hơn Việt Nam nhiều. Tại Kualar Lumpur, chỉ khoảng 50.000 USD bạn có thể làm chủ những căn hộ ở vị trí như Cư xá Thanh Đa của TP. HCM hoặc mua trả góp 30 năm lãi suất 3%. Nhà liên kế 1 tầng chỉ khoảng 150.000 USD. Trừ những khu cao cấp giá cao hơn 50-100%. Kulalar Lumpur có cả một khu chợ đêm rất lớn của người Hoa gần khách sạn Ancasa, bán đủ thứ từ món ăn đến hàng lưu niệm. Kualar Lumpur không lớn hơn TP.HCM nhưng chỉ có 2 triệu dân với 70% là người Hoa (Malaysia rộng gần bằng Việt Nam nhưng chỉ có 28 triệu dân). 60% thu nhập quốc gia chính của Malaysia đến từ dầu hoả. Toà tháp đôi cao nhất thế giới 452 mét là của công ty dầu hoả quốc doanh Petronas. Nhưng Kualar Lumpur chỉ là thủ đô thương mại còn thủ đô hành chính nằm tại Putra Jaya (Putra là tên vua đầu tiên, còn Jaya là thành công) hình thành mới 14 năm (so với 150 năm của Kuala Lumpur), nơi tất cả những gì liên quan đến dây nhợ đều được chôn dưới đất. Dân số chỉ 100.000 với 70% là công chức, Putra Jaya có ba công trình đáng chú ý nhất là toà nhà chính phủ, ngôi đền Hồi giáo và hồ nhân tạo. Du khách nào đến Malaysia đều biết món Konkat Ali được quảng bá như Viagra, và là “quốc dược” của nước này, được chế biến từ một loại nhân sâm mầu vàng nhạt như củ khoai mì (sắn). Đồ trang sức bằng đá đen khai thác từ mỏ thiếc cũng là mồi câu du khách. Rồi cả những vòng từ tính giá bán hàng triệu đồng Việt Nam được “nống” lên là điều hoà huyết áp, chống đau nhức và “loại bỏ được cảm ứng do virus máy tính”!! Những bảng giảm giá như “sale off 30-50%” hay “Buy 1 Free 1” có ở khắp nơi để kích cầu trong tình hình kinh tế khó khăn. Nam giới muốn vào sòng bạc phải mặc quần dài, áo có cổ, mang giầy. Mang xăng đan sẽ không được vào dù có vớ (nữ thì được). Malaysia là đất nước 100% người Malay theo đạo Hồi không ăn thịt heo. Du khách mang chà bông vào nhà hàng Malay sẽ bị tịch thu chà bông và bị phạt tiền đổ bỏ. Ra đường có nhiều phụ nữ mặc trang phục Hồi giáo trùm khăn (không che mặt), nhưng nếu không phải đạo Hồi thì mặc thoải mái. Tuy nhiên, tuyệt đại đa số các cô làm đẹp bằng cách khoe phần dưới cơ thể, từ phía trên đùi trở xuống, và hở lưng. Không thấy ai khoe phần trên, trừ du khách Việt Nam và phương Tây. Các quảng cáo có ảnh người mẫu tại các siêu thị cũng chỉ khoe phần dưới. Khách sạn Singapore bán mã truy cập internet 12 đô la Sing cho 4 tiếng (khoảng 180.000 VNĐ) , thời lượng thấp nhất, và 24 đô Sing cho 24 tiếng. Quốc hoa của Malaysia là hoa dâm bụt nên trên các tuyến đường ngoại ô, nhìn đâu cũng thấy loại hoa này. Dọc xa lộ cây cọ dùng sản xuất dầu Neptune trồng tràn ngập các ngọn đồi. Người dân Malaysia sử dụng tiếng Anh thông thạo vì đất nước này có 170 năm dưới ách đô hộ của người Anh trước khi dành độc lập năm 1957, nên du khách biết tiếng Anh không gặp khó khăn gì khi ở đây và cả ở Singapore. Ẩm thực Mỹ McDonald, KFC, Starbucks được giới trung lưu trở lên ưa chuộng. Các cửa hàng thức ăn nhanh trong toà Tháp Đôi (Petronas Tower) luôn đông khách. Du khách không được tham quan Tháp Đôi mà chỉ được vào khu thương mại 5 tầng (một tầng hầm) nằm giữa Tháp Đôi. Cả Singapore lẫn Malaysia đều không trồng cây thân lớn ven đường như tại Việt Nam.
Tại phi cảng Kualar Lumpur về lại TP. HCM, chúng tôi gặp những phụ nữ lao động Việt Nam tại các nhà máy như Jumbo bỏ việc trở về nhà do tiền lương và tiền làm thêm không đủ trả các khoản khấu trừ. Họ than là gặp khó khăn về nước sạch tại nhà ở tập thể và nạn muỗi mòng. Họ cho biết người Malay ở nông thôn rất tốt nhưng gần các khu công nghiệp có tình trạng bức hiếp và trấn lột người lao động của các băng nhóm địa phương cấu kết với những phần tử xấu trong hàng ngũ lao động nhập cư. Lao động Myanmar được đánh giá là đoàn kết nhất. Khi một đồng nghiệp gặp vấn đề với giới chủ, họ sẵn sàng đình công tập thể để phản đối. Những khó khăn về ăn uống của lao động Việt Nam được giải quyết bằng việc thu gom trái cây giá cực rẻ và… chân gà biếu không. Ở Singapore cũng như Malaysia, tuyệt đại công nhân vệ sinh đường phố là người Ấn Độ hay Nam Á. Công nhân Việt Nam làm việc trong các nhà máy vì không chịu đựng được cái nóng.
Singapore không có nạn kẹt xe, còn Malaysia kẹt xe vào đầu buổi chiều thứ Sáu khi tín đồ đạo Hồi tập trung đến các thánh đường cầu nguyện và những giờ cao điểm sáng chiều. (Giờ Singapore và Malaysia đi trước giờ Việt Nam 1 tiếng). Nhưng tình hình không nghiêm trọng như ở Thái Lan. Đến những đất nước có kỷ luật, nơi văn hoá ứng xử và tính tôn trọng cộng đồng đã trở thành nếp cùng với tinh thần tự giác, tự trọng cao, bạn lại thấy nhớ quê nhà. Tại Singapore, vói tay ra bạn chỉ có thể chạm vào cây cỏ hay vách kính, muốn cọ sát với đồng loại kiểu “tình thương mến thương” bạn phải vào khu buôn bán. Còn ở Việt Nam, vói tay ra, bạn sẽ dễ dàng chạm vào con người ngồi trên những chiếc xe gắn máy đan kín, đoàn người bán vé số và bán hàng rong. Nếu ở Malaysia và nhất là Singapore, mọi hành vi trái luật ở nơi công cộng đều có thể bị phạt nặng thì tại Việt Nam người ta có thể băng qua đường thoải mái, bấm còi xe thoải mái, quay đầu xe cũng thoải mái. Bạn tìm ở đâu cũng ra tiệm cà phê, từ cóc nhái đến cao cấp và những quán ăn giá rẻ với các món ăn phong phú mọc lên khắp nơi. Bạn có thể xả rác bất cứ nơi nào bạn thích và hút thuốc, uống bia thoải mái. Và điều quan trọng nhất là chi phí ăn uống tại Việt Nam đỡ tốn kém hơn nhiều nước. Trên đường phố Malaysia, số xe hơi lưu thông rất nhiều, nhưng tài xế luôn trong tình trạng sẵn sàng dừng xe nhường đường nếu đi qua khu buôn bán dù người băng qua đường đi không đúng vị trí qui định. Họ không trong tư thế sẵn sàng quyết chiến với khách bộ hành như tại Việt Nam.
(Singapore và Kualar Lumpur, 28-3.4)
Slideshow Du lịch Singapore và Malaysia:
Slideshow Du lịch Thái Lan: