Nước Tống có người nhà giàụ Một hôm trời mưa, tường nhà anh đổ.

Đứa con nói: “Thưa cha, không đắp ngay tường lại, e có trộm vào”.

Người láng giềng thấy tường đổ, cũng nói: “Nầy bác, không đắp ngay tường lại, e có trộm vào”.

Tường chưa kịp đắp, tối hôm ấy nhà anh ta quả nhiên mất trộm thật”.

Anh ta khen đứa con là khôn ngoan biết trước mà ngờ người láng giềng là gian giảo làm xằng.

Cùng một câu nói, con nói, thì khen là tinh khôn, láng giềng nói, thì ngờ là trộm cắp, bơ?i tại cớ làm saỏ Tại con, thì tình thân, cho nên không có bụng ngờ, láng giềng là tình sơ, cho nên sinh ra ngờ vư.c. Thế cho nên, phận sơ mà câu nói thân thì thế nào cũng làm cho người nghe mình đem lòng nghi hoặc”.

(Hàn Phi Tư?)

GIẢI NGHĨA:

Tống: Một nước chư hầu thời Xuân Thu, sau bị nước Tề lấy mất, ơ? vào huyện Thươ.ng Khưu tỉnh Hà Nam bây giờ.

Thân: Người cùng một nhà, một họ.

Sơ: Người dưng nước lã.

Gian giảo: Dối dá tai quáị

Nghi hoặc: Ngờ vư.c.

LỜI BÀN:

Bài nầy cốt dạy ta phải thận trọng câu nóị Người láng giềng đây sơ? dĩ mà để nhà giàu ngờ vư.c là vì không đươ.c thân với người ta, mà nói một câu ra chừng thân lắm, muốn lo việc của người ta như của mình, coi việc thiết đến người cũng như thiết đến mình vậỵ Cho nên: Gặp người đáng nói mà không nói là bỏ hoài mất một người, thì gặp người không đáng nói mà lại nói chẳng những là làm phí mất lời nói, mà lại để cho người ta sinh nghi tình ra nữa!